1. CO TO JEST NOWOTWÓR?

Nowotworem nazywamy nieprawidłową tkankę, która rozrasta się nadmiernie i w sposób nieskoordynowany z sąsiadującymi tkankami. Nadmierny rozrost spowodowany jest niepohamowaną proliferacją komórek, nieustającą nawet po wyeliminowaniu czynnika, który ją wywołał.

Nowotwór nie jest więc tworem obcym organizmowi, a tkanką własną ustroju. Rozwija się wraz z nim, bez niego nie istnieje. Może powstać w każdym okresie życia człowieka, nawet w łonie matki.

Rozrost nowotworowy różni się zasadniczo od rozrostu fizjologicznego.

W tkance prawidłowej zawsze istnieje stała równowaga między mnożeniem się komórek, ich różnicowaniem i obumieraniem. Nawet jeżeli na tkankę zadziała jakiś czynnik drażniący, który spowoduje zaburzenie tej równowagi i przewagę mnożenia się komórek nad ich umieraniem, czyli rozrost, to i tak pozostaje on pod kontrolą ustrojowych czynników regulujących. W wyniku ich działania tworzy się w tkance nowa równowaga. Dzięki temu rozrost ma charakter ograniczony i cofa się po ustąpieniu czynnika sprawczego.

Inaczej przebiega rozrost nowotworowy. Jego charakterystyczną cechą jest przewaga proliferacji nad obumieraniem komórek oraz zahamowanie ich różnicowania. Proces ten jest stały, nieodwracalny i szkodliwy dla organizmu. W jego wyniku powstaje mało zróżnicowana tkanka, ze skłonnością do ciągłego powiększania swojej objętości. Dlatego ma ona ogromne zapotrzebowanie na energię i substancje odżywcze, które zdobywa kosztem innych tkanek ustroju. Te cechy tkanki nieprawidłowej określa się mianem autonomii nowotworowej.

Wszystkie organizmy bardziej złożone, a więc rośliny, zwierzęta i człowiek, są zbudowane z podstawowych elementów zwanych komórkami. Komórki każdego organizmu cechują się możliwością podziału oraz spełniają różnorodne funkcje. Wszystkie czynności są precyzyjnie określone i kontrolowane przez organizm. Komórki o podobnym pochodzeniu i pełniące te same funkcje tworzą w organizmie tkanki. Nowo tworzącą się, najczęściej w postaci guza, tkankę rozwijającą się nieplanowo, a więc w sposób nienormalny, żyjącą swym autonomicznym życiem, często sprzecznym z interesem całego organizmu nazywamy nowotworem. Komórki nowotworowe charakteryzują się gwałtownym rozrostem, który trwa tak długo aż nie podejmie się leczenia.


Nowotwory dzielimy na złośliwe i łagodne. Podział ten wynika z struktury oraz cech charakteryzujących oba rodzaje nowotworów. Nowotwory złośliwe dzielimy na 3 zasadnicze grupy w zależności od tkanki, z której się wywodzą. Są to:

Nowotwory łagodne podobnie jak nowotwory złośliwe dzielimy na pochodzenia nabłonkowego( np. brodawczaki) oraz pochodzenia nienabłonkowego (np. włókniaki). Zasadniczą różnicą pomiędzy rodzajami nowotworów jest to, że późno wykryty lub nie leczony nowotwór złośliwy prowadzi do śmierci.

Przyjmuje się, że proces powstawania nowotworów jest wieloetapowy i bierze w nim udział wiele czynników. Czynnikiem rakotwórczym jest każdy bodziec, który działając na organizm w określonych warunkach, może wywołać proces rakotwórczy. W systematyce przyczyn rozwoju nowotworów uwzględnia się podział na czynniki zewnątrz ustrojowe (środowiskowe) i wewnątrzustrojowe. Czynniki zewnątrz ustrojowe dzielimy na:

Niektóre z tych czynników np. promieniowanie rentgenowskie prowadzi do zmiany materiału genetycznego komórki. Przykładem jest efekt wybuchu elektrowni atomowej w Czarnobylu, po którym zanotowano wiele przypadków raka ujawniających nawet po 10 latach po napromieniowaniu. Naukę badająca przyczyny rozwoju nowotworów, naturę choroby oraz poszukującą najskuteczniejszych sposobów leczenia i zapobiegania nazywamy onkologią.

W dzisiejszych czasach medycyna dysponuje wieloma metodami leczenia nowotworów. Wymienić tu można:

Najczęściej występującymi nowotworami są: rak skóry, białaczka, rak piersi, rak żołądka, rak płuc, rak szyjki macicy, rak wątroby.

 

   WSTECZ